Jaki inhalator na astmę - rodzaje inhalatorów i jak je dobrać

Rodzaje inhalatorów na astmę w skrócie

Sam lek to jedno, a sposób jego podania to drugie. Ta sama substancja, na przykład salbutamol czy budezonid, może być dostarczana do oskrzeli na różne sposoby, a od typu inhalatora zależy, jak łatwo trafi ona tam, gdzie ma zadziałać. Dlatego dobrany inhalator jest równie ważny jak sam preparat. W praktyce najczęściej spotkasz cztery rozwiązania: inhalator ciśnieniowy, inhalator proszkowy, inhalator z miękką mgłą oraz nebulizator. Poniżej opisujemy, czym się różnią i dla kogo najlepiej się sprawdzają.

Inhalator ciśnieniowy (MDI)

Inhalator ciśnieniowy z dozownikiem, skracany jako MDI, to najbardziej klasyczna postać. Lek jest zmieszany z gazem nośnikowym i po naciśnięciu dozownika wyrzucany pod ciśnieniem jako drobny aerozol. Kluczem jest synchronizacja: naciśnięcie musi trafić na początek spokojnego, głębokiego wdechu. To zaleta i wada zarazem, bo urządzenie jest niewielkie i tanie, ale wymaga wyćwiczonej techniki. Osobom, którym trudno zgrać ten moment, bardzo pomaga komora inhalacyjna (spejser), która przyjmuje dawkę, a pacjent wdycha ją własnym tempem. W tej postaci występuje między innymi Ventolin. Szczegółowo technikę opisujemy we wpisie Jak używać inhalatora.

Inhalator proszkowy (DPI)

W inhalatorze proszkowym, oznaczanym jako DPI, lek ma postać drobnego proszku, a uwalnia go sam wdech pacjenta, a nie naciśnięcie dozownika. Nie ma tu więc problemu synchronizacji, ale w zamian potrzebny jest szybki i głęboki wdech, który wprawi proszek w ruch i poniesie go do oskrzeli. Dlatego DPI bywa trudny dla małych dzieci i osób z bardzo słabym wdechem. Do tej grupy należą urządzenia takie jak Turbuhaler czy dysk. W wersji Turbuhaler dostępny jest Symbicort, a o proszkowej odmianie salbutamolu piszemy we wpisie Ventolin Dysk. Ważna zasada: do inhalatora proszkowego nie wolno wydychać powietrza, bo wilgoć oddechu zbryla proszek i psuje dawkę.

Inhalator z miękką mgłą

Inhalator z miękką mgłą to nowsze rozwiązanie, które uwalnia lek jako wolno przesuwającą się, delikatną chmurkę aerozolu. Mgła utrzymuje się w powietrzu dłużej niż aerozol z inhalatora ciśnieniowego, dzięki czemu łatwiej ją wciągnąć bez idealnej synchronizacji, a wdech może być spokojniejszy. To wygodna opcja dla osób, którym trudno wykonać zarówno szybki wdech potrzebny do DPI, jak i zgrać naciśnięcie z wdechem w MDI. W astmie ta postać jest rzadsza niż inhalator ciśnieniowy i proszkowy, ale bywa pomocna w wybranych sytuacjach. O tym, czy taka forma jest odpowiednia, decyduje lekarz.

Nebulizator: dla kogo

Nebulizator to osobna kategoria. Zamienia lek w płynie na drobną mgiełkę, którą wdycha się spokojnie przez maskę lub ustnik przez kilka minut. Nie wymaga synchronizacji ani mocnego wdechu, dlatego bywa wybierany u niemowląt i małych dzieci, u osób bardzo osłabionych oraz w cięższych zaostrzeniach, gdy trudno o prawidłowy wziew z podręcznego inhalatora. Wadą jest to, że podanie trwa dłużej, urządzenie jest większe i wymaga czyszczenia. W codziennej, stabilnej astmie zwykle wystarcza zwykły inhalator kieszonkowy. Salbutamol w postaci roztworu do nebulizacji omawiamy we wpisie Ventolin do nebulizacji. O tym, kiedy sięgnąć po nebulizator, decyduje lekarz.

Porównanie typów inhalatorów

To ogólne zasady. Ostateczny dobór typu inhalatora do konkretnego leku i pacjenta należy do lekarza.

Jak dobrać inhalator do pacjenta

Najlepszy inhalator to taki, którego pacjent potrafi prawidłowo używać na co dzień. Dlatego wybór nie sprowadza się do tego, co jest najnowsze, ale do dopasowania urządzenia do konkretnej osoby. U małych dzieci najczęściej stosuje się inhalator ciśnieniowy z komorą inhalacyjną i maską, bo maluch nie zsynchronizuje wdechu ani nie wykona mocnego wciągnięcia potrzebnego do inhalatora proszkowego. U osób starszych problemem bywa zarówno słaba siła wdechu, jak i drżące ręce utrudniające naciśnięcie dozownika, i tu również pomaga komora inhalacyjna. Osoby aktywne, sprawne i dobrze radzące sobie z techniką często dobrze czują się z inhalatorem proszkowym, bo nie muszą pamiętać o synchronizacji. Warto też, by pacjent nie musiał obsługiwać kilku różnych systemów naraz, bo pomyłki w technice są wtedy częstsze.

Który inhalator ma mój lek na astmę

Postać inhalatora często wynika z samego preparatu. Ten sam lek bywa dostępny w kilku wersjach, ale nie zawsze. Poniżej najczęstsze przykłady leków na astmę i typowe dla nich postacie.

Jak widać, Montelukast to lek doustny i w ogóle nie występuje w inhalatorze, bo działa inaczej niż leki wziewne. Dobór leku i jego postaci to część planu leczenia, który układa lekarz na podstawie tego, jak kontrolowana jest astma. Więcej o tym, jak łączą się leki doraźne i podtrzymujące, piszemy we wpisie Leczenie astmy - doraźne i podtrzymujące.

Czy inhalator jest na receptę

Leki wziewne na astmę są dostępne wyłącznie na receptę, a sam inhalator stanowi część opakowania leku. Nie kupisz go w aptece bez recepty jako osobnego urządzenia z lekiem czynnym. Jeśli kontynuujesz wcześniej ustalone leczenie, e-receptę można uzyskać online po wypełnieniu wywiadu medycznego, który weryfikuje lekarz. Zmiana typu inhalatora, na przykład z proszkowego na ciśnieniowy z komorą, także jest decyzją lekarza, bo wiąże się z inną techniką i czasem inną dawką.