Jak prawidłowo używać inhalatora - technika wziewu i komora inhalacyjna

Dlaczego technika ma znaczenie

Inhalator to nie tabletka, którą wystarczy połknąć. Lek trafia do oskrzeli tylko wtedy, gdy wciągniesz go z powietrzem w odpowiednim tempie i głębokości. Badania pokazują, że wiele osób z astmą używa inhalatora nieprawidłowo, przez co spora część dawki osiada w jamie ustnej i gardle zamiast w drogach oddechowych. Skutek jest podwójny: leczenie działa słabiej, a osad w gardle nasila skutki uboczne, jak chrypka i grzybica. Poprawa techniki bywa równie skuteczna jak zwiększenie dawki, tylko bezpieczniejsza.

Inhalator ciśnieniowy krok po kroku

• Zdejmij nasadkę i wstrząśnij inhalator.
• Zrób pełny, spokojny wydech z dala od ustnika, nie do środka.
• Obejmij ustnik wargami, zacznij powolny wdech i w tym momencie naciśnij dozownik.
• Dokończ spokojny, głęboki wdech, tak by lek dotarł głęboko do płuc.
• Wyjmij ustnik i wstrzymaj oddech na około 10 sekund.
• Spokojnie wypuść powietrze. Jeśli potrzebny jest drugi wziew, powtórz po chwili.
• Po sterydzie wziewnym wypłucz usta wodą i ją wypluj.

Inhalator proszkowy krok po kroku

Inhalatory proszkowe, jak Turbuhaler, działają inaczej: lek uwalnia sam wdech, a nie naciśnięcie dozownika. Najpierw przygotuj dawkę zgodnie z ulotką (w Turbuhalerze obróć podstawę do kliknięcia), potem zrób wydech z dala od ustnika, obejmij go wargami i weź energiczny, głęboki wdech, mocniejszy niż w inhalatorze ciśnieniowym. Następnie wstrzymaj oddech na kilka sekund. Nie wydychaj do środka inhalatora proszkowego, bo wilgoć oddechu zbryla proszek. Po dawce sterydu również wypłucz usta.

Komora inhalacyjna: dla kogo i po co

Komora inhalacyjna (spejser) to plastikowy pojemnik, który zakłada się na inhalator ciśnieniowy. Uwolniony lek trafia najpierw do komory, a Ty wdychasz go spokojnie, własnym tempem, bez konieczności idealnej synchronizacji. To rozwiązuje najczęstszy błąd wziewu. Komora zwiększa ilość leku docierającego do oskrzeli i zmniejsza osad w gardle, więc łagodzi też skutki uboczne steryd. Jest szczególnie przydatna u dzieci, osób starszych i każdego, komu trudno zgrać naciśnięcie z wdechem. U małych dzieci używa się komory z maską.

Najczęstsze błędy

Technikę wziewu warto raz na jakiś czas sprawdzić z lekarzem lub farmaceutą, bo błędy łatwo się utrwalają.

Płukanie ust po sterydzie

Po każdym wziewie leku zawierającego steryd, na przykład Symbicortu, wypłucz usta wodą i ją wypluj. Część steryd osadza się w jamie ustnej i gardle, a płukanie usuwa ten osad, zanim zadziała miejscowo. To prosty nawyk, który realnie zmniejsza ryzyko chrypki i grzybicy jamy ustnej. Po leku czysto doraźnym, jak Ventolin, płukanie nie jest konieczne, bo salbutamol nie osadza się jak steryd, choć nie zaszkodzi.

Dbanie o inhalator i kontrola zapasu

Przechowuj inhalator z założoną nasadką ochronną w temperaturze pokojowej, z dala od wilgoci i źródeł ciepła. Ustnik czyść zgodnie z ulotką, zwykle wystarczy przetrzeć go suchą chusteczką, a inhalatorów proszkowych nie myje się wodą. Zwracaj uwagę na licznik dawek, jeśli inhalator go ma, i zamawiaj kolejne opakowanie z wyprzedzeniem, zanim skończy się poprzednie. Przerwa w leczeniu z powodu braku leku to częsta i całkowicie unikalna przyczyna utraty kontroli nad astmą.

Sprawdź technikę, gdy leczenie nie działa

Jeśli mimo regularnego przyjmowania leku objawy się utrzymują, zanim lekarz zwiększy dawkę, warto sprawdzić technikę wziewu. Bardzo często okazuje się, że problemem nie jest za słaby lek, lecz to, że nie dociera on do oskrzeli. Poproś lekarza lub farmaceutę, by obejrzał, jak używasz inhalatora, bo drobna korekta ruchu potrafi zmienić skuteczność leczenia. O tym, jak leczenie doraźne łączy się z podtrzymującym, piszemy we wpisie Leczenie astmy - doraźne i podtrzymujące.

Inhalator u dzieci i osób starszych

U najmłodszych dzieci samodzielny prawidłowy wziew jest praktycznie niemożliwy, dlatego stosuje się komorę inhalacyjną z maską dopasowaną do buzi. Dziecko oddycha spokojnie do komory przez kilka oddechów, a lek stopniowo trafia do płuc. U starszych dzieci przechodzi się na komorę z ustnikiem, a z czasem na samodzielny inhalator, gdy technika jest już opanowana. U osób starszych częstym problemem jest słaba siła wdechu potrzebna do inhalatora proszkowego oraz trudność z synchronizacją w ciśnieniowym, i tu również komora inhalacyjna bardzo pomaga. Dobór typu inhalatora do możliwości pacjenta to element leczenia, o którym warto porozmawiać z lekarzem.

Jak wyrobić dobry nawyk

Skuteczność inhalatora zależy nie tylko od pojedynczego prawidłowego wziewu, ale od tego, czy technika jest powtarzalna każdego dnia. Pomaga powiązanie wziewu ze stałą czynnością, na przykład z myciem zębów rano i wieczorem, oraz trzymanie inhalatora w widocznym, stałym miejscu. Jeśli używasz kilku inhalatorów, upewnij się, że wiesz, który jest doraźny, a który podtrzymujący, bo pomylenie ról jest częstym błędem. Raz na jakiś czas warto przypomnieć sobie prawidłową technikę, bo z czasem łatwo wrócić do złych przyzwyczajeń, które obniżają skuteczność leczenia.