Astma aspirynowa - objawy, leki zakazane i leczenie

Czym jest astma aspirynowa

Astma aspirynowa, w piśmiennictwie opisywana jako choroba układu oddechowego zaostrzana przez NLPZ, to szczególna postać astmy oskrzelowej. U osób z tą nadwrażliwością przyjęcie aspiryny lub innego niesteroidowego leku przeciwzapalnego wyzwala napad objawów ze strony nosa i oskrzeli. Charakterystyczne jest współwystępowanie trzech elementów, nazywane dawniej triadą aspirynową: astmy, przewlekłego zapalenia zatok z polipami nosa oraz nadwrażliwości na aspirynę i pokrewne leki.

Warto podkreślić, że nie jest to typowa alergia z udziałem przeciwciał. Mechanizm związany jest z hamowaniem enzymu cyklooksygenazy COX-1. Klasyczne NLPZ blokują ten enzym, przez co przemiana kwasu arachidonowego przesuwa się w stronę wytwarzania leukotrienów. Nadmiar leukotrienów kurczy oskrzela, nasila obrzęk błony śluzowej i wydzielanie śluzu, co daje objawy oddechowe. To tłumaczy, dlaczego reakcja jest wywoływana przez różne leki z tej grupy, a nie przez jeden konkretny preparat, oraz dlaczego w leczeniu pomocne bywają leki blokujące leukotrieny.

Objawy - jak wygląda reakcja po NLPZ

Reakcja pojawia się zwykle w ciągu od około 30 minut do kilku godzin po zażyciu leku. Objawy dotyczą przede wszystkim nosa i oskrzeli, ale mogą obejmować także oczy i skórę twarzy.

Zestawienie edukacyjne. Nasilenie objawów bywa różne, a u części osób reakcja jest gwałtowna. To lekarz ocenia, czy dolegliwości wskazują na astmę aspirynową.

U jednej osoby dominuje reakcja ze strony nosa i zatok, u innej gwałtowna duszność. Objawy oddechowe w astmie aspirynowej bywają silniejsze i trudniejsze do opanowania niż zwykłe zaostrzenie, dlatego uważne zapamiętanie, po jakim leku wystąpiły, jest bardzo istotne.

Leki zakazane w astmie aspirynowej

Podstawą postępowania jest unikanie leków, które hamują COX-1. Reakcję może wywołać nie tylko sama aspiryna, ale cała grupa klasycznych NLPZ. Do najczęściej stosowanych, których zwykle należy unikać, należą:

• Kwas acetylosalicylowy, czyli aspiryna, także w niskich dawkach kardiologicznych.
• Ibuprofen.
• Ketoprofen.
• Naproksen.
• Diklofenak.
• Indometacyna i piroksykam.

Co można bezpiecznie stosować na ból i gorączkę

Nadwrażliwość nie oznacza, że pacjent zostaje bez opcji przeciwbólowych. Najczęściej dobrze tolerowany jest paracetamol w zwykłych dawkach, który tylko w niewielkim stopniu wpływa na COX-1. W razie potrzeby silniejszego leczenia przeciwzapalnego lekarz może rozważyć wybiórcze inhibitory COX-2, na przykład celekoksyb lub etorykoksyb, które zwykle są dobrze tolerowane przez osoby z astmą aspirynową.

Reakcje na te leki zdarzają się rzadko, dlatego pierwsze podanie bywa zalecane pod kontrolą lekarza, zwłaszcza u osób z ciężką astmą. Nie dobieraj zamiennika na własną rękę - bezpieczny lek przeciwbólowy dla konkretnej osoby zawsze ustala lekarz, biorąc pod uwagę pozostałe choroby i przyjmowane preparaty.

Leczenie astmy aspirynowej

Astma aspirynowa to choroba przewlekła, którą prowadzi się podobnie jak inne postacie astmy, z kilkoma dodatkowymi elementami. Leczenie obejmuje zwykle:

• Standardową terapię astmy, czyli steryd wziewny, często w połączeniu z lekiem rozszerzającym oskrzela, na przykład Symbicort, który wycisza przewlekłe zapalenie oskrzeli.
• Lek doraźny na napad duszności, jak Ventolin z salbutamolem, przynoszący szybką ulgę.
• Leki blokujące leukotrieny, na przykład montelukast, które działają na ten sam szlak zapalny, który odpowiada za nadwrażliwość na NLPZ.
• Leczenie przewlekłego zapalenia zatok i polipów nosa, które często towarzyszą chorobie.
• Bezwzględne unikanie aspiryny i klasycznych NLPZ.

W wyspecjalizowanych ośrodkach u wybranych pacjentów stosuje się odczulanie na aspirynę, prowadzone wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską. W cięższych, źle kontrolowanych przypadkach lekarz może rozważyć leczenie biologiczne. O doborze i intensywności terapii decyduje lekarz, dopasowując ją do stopnia kontroli objawów. Jeśli masz już rozpoznaną astmę i przyjmujesz leki wziewne, e-receptę na ich kontynuację możesz uzyskać online po konsultacji z lekarzem.

Diagnoza i kiedy zgłosić się do lekarza

Do lekarza warto zgłosić się, gdy po aspirynie lub innym leku przeciwbólowym pojawiają się katar, zatkanie nosa czy duszność, a także gdy astmie towarzyszą nawracające polipy nosa i przewlekłe zapalenie zatok. Astmy aspirynowej nie rozpoznaje się na podstawie samego podejrzenia - potrzebna jest ocena lekarza. Podstawą jest szczegółowy wywiad o reakcjach na leki, a rozpoznanie potwierdza się w warunkach specjalistycznych próbą prowokacyjną z aspiryną, ponieważ nie ma pewnego badania krwi na tę nadwrażliwość. O rozszerzeniu diagnostyki decyduje lekarz.